Zeytin çekilmesi ?am için Soçi öncesinde büyük bir

Zeytin Dal?’nda riskler ve olas?l?klar

Ortado?u uzman? Serhat Erkmen, ilk haftas?n? dolduran Zeytin Dal? operasyonunun
henüz k?rsal a?amada oldu?una dikkat çekiyor ve gidi?at? de?i?tirebilecek
olas?l?klar? irdeliyor.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Ahi Evran Üniversitesi Uluslararas? ?li?kiler Bölümü Ö?retim Üyesi ve 21.Yüzy?l
Türkiye Enstitüsü Ortado?u ve Afrika Ara?t?rmalar? Merkezi Ba?kan? olarak görev
yapmakta olan Doç. Dr. Serhat Erkmen’in Deutsche Welle Türkçe sitesine yapt???
de?erlendirme ?öyle:

Operasyon Nas?l ?lerliyor?

Teknik de?erlendirme yapmak bilgi ak???ndaki karma?a nedeniyle hayli güç.
Ancak, birkaç temel faktörden söz edebiliriz. F?rat Kalkan?’nda oldu?u gibi
Türkiye önce s?n?r hatt?n? güvenlik alt?na almaya çal???yor. Bunu hem bölgeden
Türkiye’ye yap?lan roket ve havan sald?r?lar?n? engellemek hem de as?l
operasyon ba?lad???nda güçlerini belli bir noktada odaklamak için yap?yor.

Hava ko?ullar? operasyonun h?z?nda önemli bir etken. Geçen hafta boyunca süren
yo?un ya??? ve sis, YPG’nin uzun süredir çat??maya haz?rl?k yapmas? ve
Türkiye’nin mümkün oldu?unca az kay?pla ilerleme iste?i ilk haftan?n öne ç?kan
faktörleri oldu. Önümüzdeki günlerde hava ?artlar?n?n de?i?mesiyle birlikte
operasyonel ?artlarda de?i?iklikler olmas? büyük olas?l?k. Fakat daha önce de
belirtti?imiz gibi birkaç gün içinde sona erecek bir askeri operasyondan
bahsetmiyoruz. Henüz çat??man?n k?rsal boyutunday?z. ?lerleyen safhalarda
meskun mahal a?amas? gelecektir. Tabii, siyasi ve diplomatik ad?mlar
operasyonun yönünü de?i?tirmezse.

Rusya, Esad ve ?ran’?n hesaplar?

Askeri alandaki detaylar siyasi geli?melerle kar??la?t?r?ld???nda çok daha
anla??l?r. Çünkü Zeytin Dal? operasyonunun ba?lad??? andan itibaren bölgedeki
aktörler hayli karma??k bir siyaset izliyor. Örne?in, Rusya operasyonel ve
taktik anlamda Türkiye’yle i?birli?i içinde. ?lk günlerde sorulan “Acaba
Rusya Türkiye’nin operasyonlar?na olanak tan?yacak m?? Suriye havasahas?
Türkiye’ye ne kadar aç?k kalacak?” gibi sorular anlams?zla?t?. Rusya,
sahada Türkiye’nin operasyonlar?na kar?? taktik kar?? ç?k?? sergilemiyor. Fakat
diplomatik hamlelerine ve siyasal söylemlerine bak?ld???nda tam bir destek
oldu?u söylenemez. Rusya bu süreçte, Türkiye ile siyasi olarak kar?? kar??ya
gelmektense ABD ve Türkiye aras?ndaki derin fikir ayr?l?klar?n? ön plana ç?kartan
bir tonlamay? tercih ediyor.

Esad yönetimi ise operasyonu kendi lehine çevirmenin ?artlar?n? ar?yor. Bir
yandan YPG’nin Halep’teki ?eyh Maksut’tan Afrin’e takviye göndermesine izin
verdi?ine dair güçlü bir inanç var. Ayr?ca, operasyonun ilk gününden itibaren
“her türlü savunma hakk?m?z? sakl? tutuyoruz” yakla??m?yla Türkiye’ye
kar?? tav?r sergiliyor. Ancak öte yandan, Afrin’deki PYD  idaresinin ?am’? bölgeyi kontrol etmeye
ça??rmas?na temkinli yakla??yor. ?am, sadece Afrin’i kontrol etmeyi hedeflemiyor.
Asl?nda Afrin’e yeniden Suriye bayra??n?n çekilmesi ?am için Soçi öncesinde
büyük bir siyasi ve psikolojik üstünlük getirir. Fakat, Esad yönetimi, bölgesel
dengenin yan?nda oldu?unu görerek daha fazlas?n? hedefliyor. Askeri güç
kullanmas?na gerek olmaks?z?n F?rat’?n do?usunda örne?in Rakka ve Deir
ez-Zor’dan YPG’nin çekilmesini isteyerek daha geni? çapl? kazan?mlar elde
etmeyi umuyor.

Keza, ?ran’?n tepkileri de dikkate de?er. Gerek rejim kar??t? gösteriler
gerekse Kuzey Irak’taki Ba?dat-Erbil güç mücadelesinde Ankara Tahran’a net
destek vermi?ti. Oysa, ayn? deste?i Zeytin Dal? operasyonunda ?ran’dan
göremedi. ?ran’?n sadece operasyonu ele?tiren ve reddeden aç?klamalar?ndan
de?il, sahadaki uygulamalar?ndan da Türkiye’nin yan?nda olmad??? anla??labilir.
YPG’nin Afrin’e gerek Halep gerekse do?udan yapt??? takviyelerde kullan?lmas?
zorunlu olan Nubbul ve Zehra köyleri yak?n?ndaki yolun kontrolü ?ran yanl?s?
milis güçlerde. Bu yollar?n kullan?lmas?na izin vermezse her türlü takviye
duracakt?r. Fakat ?u ana kadar yolu engelledi?ine dair hiçbir gösterge yok.

ABD kafa kar??t?r?yor

?am, Moskova ve Tahran’?n Zeytin Dal? operasyonuna yakla??m? ikircikli
olabilir. Fakat hiçbirisi ABD kadar kafa kar??t?ran bir politika uygulam?yor.
ABD’nin k?sa vadeli taktik önceli?i, operasyonu Afrin ile s?n?rlamak.
Türkiye’nin operasyonun Menbic’i de kapsayacak ?ekilde geni?leyece?i yönünde
yaratt??? beklenti, ABD’nin öncelikli etki alan? olarak gördü?ü F?rat’?n
do?usundaki kazan?mlar?n? korumaya odaklanmas?na neden oldu.

Her ne kadar ABD, Afrin’e gidecek YPG militanlar?n?n ABD deste?ini
alamayaca??n? aç?klasa da sahadan gelen, ancak kan?tlanamayan bilgiler durumun
pek de öyle olmad???n? gösteriyor. Yine de ABD’nin ?u anda operasyonu
desteklemedi?i aç?k ve bunu her f?rsatta dile getiriyor. Fakat operasyona olan
güçlü itiraz?n?n yan?nda “güvenli bölge” önerisi dahil olmak üzere
çe?itli anla?ma opsiyonlar? da getiriyor.

Asl?nda ABD’nin operasyonun ba?lamas?ndan beri yakla??m?, bir yandan tehdit
eden di?er yandan i?birli?i öneren ve Türkiye’nin hem karar vericilerinin hem
de kamuoyunun kafas?n? kar??t?ran bir özelli?e sahip. Bunun iyi planlanm?? bir
politika m? yoksa ABD yönetiminin iç zaaflar?ndan kaynaklanan bir karma?a
durumu mu oldu?u belirsiz.

K?sa vadede ne beklenebilir?

Yak?n gelece?i etkileyecek iki temel düzlem bulunuyor. Siyasi düzlem ve
askeri düzlem. Beklentilerin tersine, bence, operasyonun gidi?at?n?, askeri ve
taktik geli?meler de?il siyasi ve diplomatik hamleler belirleyecek. PYD’nin
?am’? Afrin’e ça??rmas? tüm operasyonun gidi?at?n? de?i?tirebilir. ?u anda ?am
bunu tam olarak kabul etmi? durumda de?il. Ancak bir süre sonra ek kazan?mlar
elde ederek ya da sahadaki geli?melere bakarak (örne?in TSK’n?n sahada h?zla
ilerlemeye ba?lamas? halinde) daveti kabul edebilir. Böyle bir durum,
operasyonu büyük ölçüde etkiler. Türkiye’nin Suriye ordusuyla çat??ma gibi bir
politikas? yok. ?am’?n Afrin’i kontrol etmesi Türkiye için en iyi seçenek
olmasa da buna itiraz etmesinin Rusya ile ili?kiler ya da uluslararas? dengeler
bak?m?ndan maliyeti çok yüksek olabilir.

Siyasi ve diplomatik alanda süreci etkileyecek di?er bir faktör Soçi
toplant?s?. Pazartesi günü ba?layacak toplant?dan büyük bir ad?m beklenmemeli.
Böylesine bir ortamda do?rudan siyasi çözüm mümkün de?il. Ancak muhaliflerin
kat?lmamalar? veya ba?ka anla?mazl?klar nedeniyle sürecin çökmesi, operasyonu
da, ?dlib’deki dengeleri de, Türkiye-Rusya-?ran ili?kilerini de ba?ka a?amaya
sürükler.

E?er siyasi ve diplomatik anlamda önemli bir de?i?iklik olmazsa o zaman
askeri geli?melerin ön plana ç?kabilece?i bir süreç ya?ayaca??z. Bunun
parametreleri ise daha belirgin. H?zl? ve az kay?pl? bir zafer Türkiye’nin
Suriye’de elini çok güçlendirecektir. Tersi ise orta vadede ?a??rt?c? sonuçlar
do?urabilir.